what is appreciation?

 Appreciation of Poem

इयत्ता दहावीच्या इंग्रजीच्या कृतिपत्रिकेच्या आराखड्यानुसार Q. 3 (B) हा दिलेल्या कवितेवर आधारित 'Appreciation of poem' असा 5 गुणांचा प्रश्न विचारला जाणार आहे. या प्रश्नाचे उत्तर कशा प्रकारे दयायला हवे, याचे मार्गदर्शन पुढे दिले आहे :

कवितेचे appreciation (रसग्रहण) म्हणजे काय ?

एखादया कवितेचे appreciation म्हणजे, त्या कवितेची रचना, विषय, आशय, कवितेत मांडलेले विचार, भावना, प्रसंग, शब्दयोजना, भाषाशैली, भाषिक अलंकार इत्यादी वैशिष्ट्ये ओळखून त्यांतील उत्तम गुणांचा आस्वाद/आनंद घेणे. कवितेतील आनंद देणाऱ्या विविध अंगांचे/घटकांचे वर्णन, त्यांचा तुमच्यावर पडलेला प्रभाव, त्या कवितेतील कोणते गुणविशेष तुम्हांला भावले, इत्यादींविषयी तुमचे विचार, भावना, कविता समजून घेऊन व्यक्त करणे महत्त्वाचे असते.

पुढील 5 मुद्द्यांनुसार कृतिपत्रिकेत दिलेल्या कवितेचा रसास्वाद/ रसग्रहण करणे अपेक्षित आहे :

(1) Title : सर्वप्रथम कवितेचे शीर्षक लिहावे. (५ गुण)

(2) Name of the Poet: त्यानंतर कवी/कवयित्रीचे नाव लिहावे. काही कवितांखाली असे नाव नसते, तेथे 'anonymous' असे दिलेले असते. याचा अर्थ एखादया 'अज्ञात' (unknown) व्यक्तीने ती कविता लिहिलेली असते. (½ गुण)

(3) Rhyme Scheme Rhymes (यमक) कवितेतील प्रत्येक ओळीच्या अखेरीस येत असतात. त्यांचे ध्वनी (उच्चार) सारखे असतात. उदा., blow show, love-above, etc. या Rhyming words ची रचना कडव्यात विशिष्ट नियमितसाच्यात/नमुन्यात येत असते. कडव्यातील नियमित यमक योजनेला 'Rhyme Scheme' असे म्हणतात. Rhyme Scheme aa, bb, ce' इत्यादी अक्षरांचा उपयोग करून लिहावी लागते. या यमक योजनेविषयीची माहिती तुमचे शिक्षक करून देतील, ती चांगली लक्षात ठेवा. ज्या कवितेतील ओळींत यमक जुळणारे शब्द वापरलेले नसतात, त्या कवितेस Free Verse (मुक्त छंद) असे लिहावे.(1 गुण)

(4) Figure of Speech (भाषिक अलंकार) :(Any one)( 1 गुण)

कवितेचे भाषासौंदर्य वाढवण्याकरिता कवी आपले विचार, कल्पना इत्यादी प्रभावीपणे मांडण्याकरिता सर्वसामान्य भाषा वापरण्याऐवजी वेगळ्या अशा अलंकारिक भाषेचा उपयोग करतात. दहावीच्या कवितांत प्रामुख्याने 

Simile (उपमा), 

Metaphor (रूपक), 

Inversion (व्युत्क्रम) 

Personification (चेतनगुणोक्ती), 

Antithesis (विरोधाभास), 

Apostrophe (परोक्ष संबोधन), 

Alliteration (अनुप्रास) 

Repetition (पुनरावृत्ती) 

Hyperbole (अतिशयोक्ती) 

       या Figures of Speech चा उपयोग केलेला आहे. मार्गदर्शकात दहावीच्या प्रत्येक कवितेतील Figure of Speech ची उदाहरणे, त्या त्या कवितेखाली दिलेल्या प्रश्नांच्या उत्तरांत दिली आहेत; ती चांगली लक्षात ठेवा.

(5) Theme / Central  Idea: (कवितेचा विषय /मध्यवर्ती कल्पना)(2 गुण)

दिलेल्या कवितेचा मुख्य गाभा/विषय, त्या कवितेतील मुख्य कल्पना, मुख्य विचार किंवा घटना लक्षात घेऊन विद्याथ्र्यांना 2-3 ओळींत मध्यवर्ती कल्पना लिहायची असते. कवीला कोणता महत्त्वाचा / मुख्य विषय अभिप्रेत आहे, हे मध्यवर्ती कल्पनेतून समजते. याकरिता मार्गदर्शकात कवितेपूर्वी दिलेला 'Paraphrase' (कवितेचा सारांश) हा भाग लक्षपूर्वक वाचा..